دا

کتاب دا روایتی مستند از زندگی سیده زهرا حسینی و تجربه‌های او در جریان جنگ ایران و عراق، به‌ویژه روزهای نخست تهاجم به خرمشهر در سال ۱۳۵۹ است. زهرا حسینی که در خانواده‌ای ایرانی و مهاجر از عراق رشد کرده، از نوجوانی با فضای سیاسی و اجتماعی منطقه آشنا بوده و با آغاز جنگ، زندگی روزمره‌اش به‌سرعت دگرگون می‌شود. کتاب با بازگویی خاطرات او، تصویری نزدیک از مقاومت مردم خرمشهر، دشواری‌های زندگی در شهری زیر آتش، تلاش برای کمک به مجروحان و انتقال پیکر کشته‌شدگان ارائه می‌دهد. راوی از حضور در موقعیت‌هایی سخن می‌گوید که در آن‌ها ترس، اندوه، خشم، مسئولیت‌پذیری و اراده برای ادامه دادن در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. نقش زنان و نوجوانان در پشتیبانی از نیروهای مدافع شهر، رسیدگی به زخمی‌ها و سامان دادن امور در شرایط بحرانی از محورهای مهم روایت است. اثر همچنین به پیوندهای خانوادگی، باورهای دینی، احساس تعلق به وطن و تأثیر جنگ بر روابط انسانی می‌پردازد. خاطرات شخصی راوی در کنار جزئیات مربوط به مکان‌ها، اشخاص و رویدادها، تصویری انسانی از روزهای محاصره و مقاومت خرمشهر می‌سازد. دا صرفاً شرح عملیات نظامی نیست، بلکه تجربه جنگ را از منظر فردی بازگو می‌کند که در متن حوادث حضور داشته و با پیامدهای جسمی و روانی آن روبه‌رو شده است. ارزش ادبی و مستند کتاب در ثبت تجربه زیسته زنان در جنگ، بازنمایی رنج و پایداری مردم عادی و حفظ خاطراتی نهفته است که بخشی از حافظه جمعی جامعه ایران را شکل می‌دهند.