دیوان خواجوی کرمانی

دیوان خواجوی کرمانی مجموعه‌ای از غزل‌ها، قصاید، قطعات و دیگر قالب‌های شعری خواجو است که از شاعران مهم سده هشتم هجری و از پیشگامان غزل‌سرایی پیش از حافظ به شمار می‌آید. شعر خواجو طیف متنوعی از موضوعات عاشقانه، عرفانی، اخلاقی و مدحی را دربرمی‌گیرد. در غزل‌های او عشق زمینی و عشق عرفانی گاه در هم می‌آمیزند و معشوق می‌تواند هم شخصی انسانی و هم نمادی از حقیقت باشد. زبان شعر او به سنت ادبی کلاسیک وفادار است و از تشبیه، استعاره، ایهام و موسیقی کلام بهره فراوان می‌برد. خواجو همچنین در قصاید و قطعات خود به مسائل اجتماعی و اخلاقی و روابط با فرمانروایان می‌پردازد. اهمیت دیوان او در تاریخ ادبیات تا حد زیادی به نقش واسطه‌ای آن میان غزل سعدی و حافظ مربوط است؛ بسیاری از ویژگی‌های زبانی و موسیقایی غزل او بعدها در شعر حافظ به شکل گسترده‌تری دیده شدند. در کنار عشق و عرفان، مضمون‌هایی مانند گذر عمر، بی‌وفایی دنیا و جست‌وجوی معنا نیز در اشعار او حضور دارند. دیوان خواجو تصویری از فضای ادبی و فرهنگی قرن هشتم ارائه می‌کند و برای شناخت تحول غزل فارسی و سنت عرفانی آن دوره اهمیت فراوان دارد.