سیمای دو زن

«سیمای دو زن» پژوهشی ادبی و اجتماعی درباره دو منظومه مشهور «خسرو و شیرین» و «لیلی و مجنون» اثر نظامی گنجوی است. سعیدی سیرجانی با قرار دادن شیرین و لیلی در برابر یکدیگر، شیوه زندگی، جایگاه اجتماعی، آزادی، محدودیت‌ها و روابط آنان با خانواده و جامعه را بررسی می‌کند و از خلال شعر نظامی، تصویری متفاوت از زن در دو فضای فرهنگی و تاریخی ارائه می‌دهد.
در تحلیل او، لیلی در جامعه‌ای قبیله‌ای و پدرسالار زندگی می‌کند؛ جامعه‌ای که رفتار زن زیر نظارت خانواده و قبیله است و انتخاب شخصی او محدودیت‌های جدی دارد. در مقابل، شیرین در فضایی پرورش یافته که آزادی بیشتری برای معاشرت، شکار، سفر و حتی پذیرش مسئولیت اجتماعی دارد و مهین‌بانو، عمه و سرپرست او، با دلدادگی‌اش برخوردی متفاوت دارد. نویسنده با بررسی این تفاوت‌ها، نشان می‌دهد که رفتار شخصیت‌های داستان را نمی‌توان جدا از محیط، سنت‌ها و شرایط اجتماعی زمانه‌شان فهمید.
این کتاب در عین تحلیل دو داستان عاشقانه نظامی، به موضوعاتی مانند جایگاه زن، ساختار خانواده، سنت‌های اجتماعی، عشق و آزادی فردی می‌پردازد و از این راه، خوانشی انتقادی و اجتماعی از دو منظومه کلاسیک فارسی ارائه می‌کند.