مخزن‌الاسرار با تصحیح و حواشی حسن وحید دستگردی

مخزن‌الاسرار منظومه‌ای عرفانی و اخلاقی است که نظامی در آن به موضوعاتی مانند آفرینش، انسان، خدا، مرگ، دنیا، عدالت، دانش و اصلاح نفس می‌پردازد. برخلاف منظومه‌های عاشقانه نظامی، این اثر داستان واحدی ندارد و از مجموعه‌ای از گفتارهای اخلاقی و حکایت‌های تمثیلی تشکیل شده است. شاعر برای هر موضوع، داستان یا مثالی می‌آورد و سپس نتیجه‌ای اخلاقی یا عرفانی از آن استخراج می‌کند. بسیاری از حکایت‌ها درباره پادشاهان، درویشان، عالمان و انسان‌های عادی‌اند و رفتار آنان زمینه‌ای برای بیان مفاهیم اخلاقی می‌شود. نظامی در این اثر بر شناخت حقیقت، دوری از غرور، توجه به مرگ و ارزش دانش تأکید دارد. زبان منظومه فشرده و استعاری است و شاعر برای بیان مفاهیم انتزاعی از تصویرهای محسوس استفاده می‌کند. برخی بخش‌ها حال‌وهوای عرفانی دارند و برخی بیشتر به اخلاق اجتماعی و رفتار انسانی می‌پردازند. تصحیح علمی متن به خواننده امکان می‌دهد شعر را با دقت بیشتری مطالعه کند و ویژگی‌های زبانی و ادبی آن را بشناسد. مخزن‌الاسرار یکی از نمونه‌های برجسته شعر تعلیمی فارسی است و در تحول شعر عرفانی و اندیشه اخلاقی ادبیات کلاسیک جایگاه مهمی دارد.