چهار مقاله به تصحیح دکتر محمد معین

چهار مقاله اثری کلاسیک درباره جایگاه و وظایف چهار گروه مهم در جامعه و دربار است و نظامی عروضی در چهار گفتار درباره دبیر، شاعر، منجم و پزشک سخن می‌گوید. نویسنده برای توضیح ویژگی‌های هر حرفه از حکایت‌ها و نمونه‌های تاریخی بهره می‌گیرد و از این طریق تصویری از فرهنگ و ساختار اجتماعی روزگار خود ارائه می‌دهد. بخش مربوط به شاعران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا اطلاعاتی درباره رودکی، فردوسی و دیگر چهره‌های ادبی ارائه می‌کند و بخشی از تاریخ ادبیات فارسی را در قالب روایت ثبت می‌کند. نویسنده در کنار بیان وظایف حرفه‌ای، ویژگی‌های اخلاقی و علمی لازم برای هر گروه را نیز توضیح می‌دهد. حکایت‌ها باعث می‌شوند متن حالت روایی پیدا کند و خواننده با شخصیت‌های تاریخی و موقعیت‌های اجتماعی روبه‌رو شود. نثر اثر از نمونه‌های ارزشمند نثر فارسی قرن ششم است و در آن ترکیبی از روایت، توصیف، استدلال و حکایت دیده می‌شود. این کتاب نه تنها برای مطالعه تاریخ ادبیات، بلکه برای شناخت فرهنگ درباری، دانش‌های مورد توجه جامعه و روابط میان اهل علم و قدرت اهمیت دارد. چهار مقاله یکی از منابع مهم برای درک جایگاه شاعران و دانشمندان در ایران قرون میانه است.